Prusy to kraina nad M. Bałtyckim, między dolną Wisłą a dolnym Niemnem, w średniowieczu zamieszkana przez plemiona pruskie.
Osadzony (w 1226) przez Konrada I Mazowieckiego zakon krzyżacki stworzył w Prusach własne państwo.
Po zajęciu Pomorza Gdańskiego przez Krzyżaków (1308-1309) nazwa Prusy objęła także nowe terytorium.

Prusy właściwe nie miały własnego herbu przed XIII wiekiem. Natomiast Pomorze Gdańskie nie zdążyło przed 1308 wypracować jednolitego znaku. Powszechnie się uważa, że herbem książąt Wschodniego Pomorza był gryf, ale w rzeczywistości tylko niektórzy z nich i tylko sporadycznie używali gryfa jako godła osobistego. O wiele częściej używany był znak lilii (więcej na ten temat na: heraldyka Pomorza).
Można więc uznać, że pierwszym herbem Prus (wraz z Pomorzem Gdańskim) był herb państwa zakonu krzyżackiego.

Państwo Zakonu Krzyżackiego

Wielki Mistrz Zakonu

W 1440 roku powstał Związek Pruski, który 1454 poddał ziemie pruskie. królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi. W rezultacie (po wojnie trzynastoletniej, w wyniku pokoju toruńskiego - 1466) część Prus (Pomorze Gdańskie, okręg Malborka i Elbląga oraz Warmia) inkorporowano do Polski jako Prusy Królewskie (Polskie Prusy), a Prusy Zakonne (ze stolicą w Królewcu) stały się lennem Polski.

Prusy Królewskie

Prusy Zakonne

Prusy Królewskie
Prusy Królewskie początkowo zachowały autonomię, jako oddzielna prowincja Rzeczypospolitej (z własnym sejmem i skarbem).
Autonomia została zniesiona na sejmie lubelskim w 1569 roku.kiedy to Prusy włączono do Korony (do prowincji wielkopolskiej).
W skład Prus Królewskich wchodziły miasta Gdańsk, Toruń, Elbląg, województwo pomorskie (w latach 1637-1657 przyłączono do niego ziemię lęborską i ziemię bytowską), województwo chełmińskie, województwo malborskie oraz księstwo (biskupstwo) warmińskie.
Polska utraciła Prusy Królewskie w 1772 w wyniku I rozbioru (Gdańsk i Toruń w 1793 w wyniku II rozbioru).

woj. pomorskie

woj. chełmińskie woj. malborskie

Warmia

Prusy Zakonne (lenno Polski od 1466 roku) po sekularyzacji Zakonu (1525) stały się księstwem z lenną zależnością od Polski.
W 1618 Prusy Książęce (albo Księstwo Pruskie) zostały połączone unią personalną z Brandenburgią pozostając lennem Polski do 1657, kiedy to uzyskały suwerenność w wyniku traktatów welawsko-bydgoskich.
W roku 1701 Fryderyk III Hohenzollern koronował się w Królewcu jako „król w Prusiech”. Odtąd Prusy Książęce stają się prowincją Królestwa Pruskiego jako Prusy Wschodnie. W czasie rozbiorów całe Prusy znalazły się w Królestwie Pruskim (poza czasem istnienia napoleońskiego Wolnego Miasta Gdańska 1807-1814). Pomijając krótkie okresy czasu Prusy były wtedy podzielone na dwie prowincje: Prusy Wschodnie i Prusy Zachodnie.
(zobacz też: zabór pruski)

Prusy Zakonne

Prusy Książęce

Królestwo Prus

Prusy Zachodnie

Prusy Wschodnie